Overdracht familiale ondernemingen in Vlaanderen

- Tom Mespreuve

In het Vlaamse Gewest geldt er sinds 1 januari 2012 een nieuwe gunstregeling voor overdrachten van familiale ondernemingen en vennootschappen. De bedoeling van deze nieuwe regeling is om ondernemers actief aan te zetten om tijdens hun leven reeds na te denken over hun opvolging. Om dit te stimuleren bestaat er een vrijstelling van schenkbelasting voor het schenken van deze familiale ondernemingen en vennootschappen. Als een ondernemer overlijdt voor hij kan schenken, dan bestaat er een verlaagd tarief in erfbelasting

Hieronder wordt een korte samenvatting gegeven van deze gunstregeling. 

Vooraf: onderscheid ‘onderneming’ en ‘vennootschap’

De wet maakt een onderscheid tussen een Familiale Onderneming (eenmanszaak) enerzijds en een Familiale Vennootschap (onderneming onder vennootschapsvorm) anderzijds. Voor beide types dient er minstens sprake te zijn van de uitoefening van een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwactiviteit, of van een vrij beroep. Zo niet, zal men niet kunnen genieten van het gunstregime.

Gunstregime schenk- en erfbelastingen

Familiale onderneming

Indien de ondernemer de eigendom of het vruchtgebruik wegschenkt van de activa die beroepsmatig zijn geïnvesteerd in een familiale onderneming, zullen er geen schenkingsbelastingen verschuldigd zijn.

Indien deze activa bij overlijden zullen worden overgedragen, zal er een erfbelasting van 3% geheven worden voor een verkrijging in rechte lijn en tussen partners en 7% voor een verkrijging tussen andere personen.

Dit gunstregime is echter niet van toepassing op de overdracht van onroerende goederen die hoofdzakelijk tot bewoning zijn bestemd.

Het voorgaande gunstregime blijft enkel toegekend, indien de volgende cumulatieve voorwaarden nageleefd worden, gedurende een termijn van 3 jaar na de overdracht:

  1. de activiteit van de overgedragen onderneming moet zonder onderbreking worden verdergezet, en
  2. de onroerende goederen die overgedragen werden met toepassing van het gunstregime, mogen niet hoofdzakelijk tot bewoning bestemd worden.

Familiale vennootschap

Indien de ondernemer de eigendom of het vruchtgebruik van aandelen van een familiale vennootschap wegschenkt, zullen er geen schenkingsrechten verschuldigd zijn.

Wanneer de aandelen overgedragen worden bij overlijden zal er een erfbelasting van 3% geheven worden voor een verkrijging in rechte lijn en tussen partners en 7% voor een verkrijging tussen andere personen.

Om van het gunstregime te kunnen genieten moeten de aandelen van de vennootschap op het ogenblik van de overdracht voor minstens 50% in volle eigendom toebehoren aan de ondernemer en zijn familie.

Voorgaand percentage wordt verminderd tot 30% indien:

  1. De ondernemer en zijn familie samen met één andere aandeelhouder en zijn familie volle eigenaar zijn van minstens 70 % van de aandelen van de vennootschap, of
  2. de ondernemer en zijn familie samen met twee andere aandeelhouders en hun familie volle eigenaar zijn van minstens 90 % van de aandelen van de vennootschap.

Het voorgaande gunstregime blijft enkel toegekend, indien de volgende cumulatieve voorwaarden nageleefd worden, gedurende een termijn van 3 jaar na de overdracht:

  1. de activiteit van de overgedragen onderneming moet zonder onderbreking worden verdergezet,
  2. het kapitaal mag niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen en
  3. de zetel van de werkelijke leiding van de vennootschap mag niet worden overgebracht naar een staat die geen lid is van de EER.